وقتی صحبت از بررسی کامل وضعیت دندانها، ریشهها و استخوان فک میشود، هیچ ابزاری به اندازه عکس او پی جی دندان نمیتواند تصویر دقیق، کامل و قابل اعتماد ارائه دهد. این نوع تصویربرداری دیجیتال، یکی از مهمترین ابزارهای تشخیصی در دندانپزشکی مدرن است و امروزه در مطبهای مجهز، از جمله مطب دکتر مجید جعفری، پایه اصلی تشخیص و برنامهریزی درمانهای دندانی به شمار میرود.
در این مقاله از وب سایت دکتر جعفری هرآنچه لازم است درباره عکس او پی جی دندان بدانید، از نحوه کار، کاربردها، مزایا، محدودیتها تا نکات قبل و بعد از عکسبرداری بهصورت کامل توضیح داده شده است.
عکس او پی جی دندان چیست؟
عکس او پی جی دندان (Orthopantomogram یا OPG) روشی از تصویربرداری رادیولوژی است که برای اولینبار امکان مشاهده تمام ساختارهای دهان و فک را تنها در یک تصویر پیوسته فراهم کرد. این عکس یک نمای پانورامیک از موارد زیر ارائه میدهد:
- فک بالا
- فک پایین
- مفصل فکی ـ گیجگاهی
- دندانهای نهفته و نیمهنهفته
- ریشه دندانها
- سینوسها و ساختارهای استخوانی اطراف دهان
برخلاف رادیوگرافیهای بایتوینگ یا پریاپیکال که فقط ناحیهای محدود را نشان میدهند، عکس او پی جی دندان مثل یک «نقشه هوایی» از تمام دهان عمل میکند و به همین علت، پایه تشخیص بسیاری از درمانهاست.
عکس او پی جی دندان از چه سالی و در کدام کشور شروع شد؟
برای اولینبار فناوری پانورامیک دندانپزشکی در سال ۱۹۵۹ توسط دندانپزشکی فنلاندی به نام:
دکتر Yrjö Veli Paatero (یرئو ولی پاترو)
در کشور فنلاند اختراع شد.
پاترو این روش را “Orthopantomography” نامید؛ ترکیبی از سه واژه یونانی:
- Ortho = مستقیم
- Pan = همه
- Tomos = برش / بخش
که در مجموع به معنای «تصویربرداری مستقیم از همه بخشهای دهان» است.
اختراع او بهحدی مهم بود که طی چند سال، آمریکا، آلمان و ژاپن این تکنولوژی را توسعه دادند و اولین دستگاههای OPG تجاری در دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ وارد بازار جهانی شد.
چگونه کار میکند؟
در عکس او پی جی دندان:
- دستگاه اطراف سر بیمار بهصورت نیمدایره حرکت میکند.
- همزمان اشعه ایکس از یک سمت و گیرنده دیجیتال از سمت دیگر فعال میشود.
- حرکت کنترلشده دستگاه باعث ایجاد یک تصویر طولانی، پیوسته و منحنی از دو فک میشود.
نتیجه این حرکت هماهنگ، تصویری بسیار دقیق از تمامی دندانها در یک نمای واحد است.
نقش OPG در دندانپزشکی مدرن
از زمان اختراع OPG تا امروز این تکنولوژی به یک ابزار استاندارد تبدیل شده و در موارد زیر نقش حیاتی دارد:
- تشخیص پوسیدگیهای عمیق
- ارزیابی دندانهای نهفته
- بررسی تراکم استخوان قبل از ایمپلنت
- برنامهریزی ارتودنسی
- تشخیص شکستگیها
- مشاهده عفونتها، کیستها و تومورهای فکی
- بررسی سلامت ریشهها و بافتهای اطراف
چرا عکس او پی جی دندان مهم است؟
در دندانپزشکی تشخیص دقیق یعنی نصف درمان.
این عکس:
- وضعیت ریشهها را مشخص میکند
- موقعیت دندانهای نهفته، مخصوصاً دندان عقل، را نشان میدهد
- میزان سلامت استخوان و بافتهای اطراف را روشن میسازد
- به برنامهریزی درمان ارتودنسی، ایمپلنت و جراحی کمک میکند
مزایای عکس او پی جی دندان
✔️ تصویربرداری کامل و جامع
یک عکس بهاندازه چندین رادیوگرافی ارزش اطلاعاتی دارد.
✔️ تشخیص سریع و دقیق
پزشک بدون اتلاف وقت میتواند وضعیت کلی دهان را بررسی کند.
✔️ کمترین میزان اشعه
دستگاههای دیجیتال مدرن، مانند آنچه در مطب دکتر جعفری استفاده میشود، اشعهای بسیار کمتر از رادیوگرافیهای قدیمی تولید میکنند.
✔️ مناسب برای تمام سنین
کودکان، بزرگسالان و سالمندان میتوانند این عکس را بدون خطر تهیه کنند.
آیا عکس او پی جی دندان ضرر دارد؟
میزان اشعه این نوع تصویربرداری بسیار پایین و قابل مقایسه با یک پرواز کوتاه است.
بههمین دلیل کاملاً ایمن بوده و توسط سازمانهای بینالمللی تأیید شده است.
حتی برای خانمهای باردار نیز با محافظ سربی قابل انجام است، البته باید پیش از عکسبرداری حتماً پزشک را مطلع کنند.
تفاوت عکس او پی جی دندان با CBCT چیست؟
| ویژگی | OPG | CBCT |
| نوع تصویر | ۲ بعدی | ۳ بعدی |
| دقت | خوب | بسیار بالا |
| کاربرد | تشخیصهای عمومی | جراحی، ایمپلنت، ارتودنسی پیشرفته |
| هزینه | کمتر | بالاتر |
چقدر طول میکشد تا نتیجه عکس آماده شود؟
در دستگاههای دیجیتال پیشرفته، تصویر بلافاصله آماده میشود و پزشک همان لحظه تحلیل و بررسی را انجام میدهد.
هزینه عکس او پی جی دندان در سال ۱۴۰۴
هزینه معمولاً به تجهیزات، کیفیت دستگاه و محل مرکز بستگی دارد، اما در سال ۱۴۰۴ بازه تقریبی هزینه در تهران بین:
144 تا 288 هزار تومان است.
جمعبندی
اگر میخواهید وضعیت دهان و دندان خود را بهصورت کامل و دقیق بررسی کنید، بهترین و اولین قدم گرفتن عکس او پی جی دندان است. این عکس دیدی جامع از دندانها، ریشهها و استخوان فک ارائه میدهد و به پزشک کمک میکند سریعترین و دقیقترین درمان را برای شما انتخاب کند.